شما در اینجا هستید: خانه » علوم کامپیوتر » سیستم های اطلاعاتی » رویکرد مبتنی بر منابع به سیستم های اطلاعاتی

رویکرد مبتنی بر منابع به سیستم های اطلاعاتی

سیستم های اطلاعاتی

مقدمه:

در مقاله رویکرد مبتنی بر منابع به سیستم های اطلاعاتی به بررسی این رویکرد در در سیستم های اطلاعاتی خواهیم پرداخت.

تعریف منابع

یکی از چالش های اصلی که نظریه پردازان با آن روبرو هستند این است که چگونه منابع را تعریف نمایند. محققان تنوعی از واژه های متفاوت را برای منابع شرکت به کار می برند که شامل شایستگی ها، مهارت ها، دارایی های استراتژیک، دارایی ها و کالاها می باشند.

منابع را به عنوان مجموعه ی دارایی ها و قابلیت هایی تعریف می نماییم که به منظور شناسایی و واکنش به تهدیدها و فرصت های بازار دردسترس و مفید هستند. بعلاوه، دارایی ها و قابلیت ها مجموعه ای از منابع در دسترس شرکت تعریف می شوند. (۱)

دارایی ها و قابلیت ها

دارایی ها به عنوان  هرچیز قابل لمس یا غیر قابل لمس شرکت تعریف می شوند که در فرآیندهایی برای ایجاد، تولید و یا ارائه محصولات ( کالاها یا خدمات) به بازار، کاربرد دارند در صورتی که قابلیت ها شیوه های قابل تکراری از فعالیت های دارایی ها می باشند که به منظور ایجاد، تولید و یا ارائه محصولات به بازار مورد استفاده قرار می گیرند.

دارایی ها باید به عنوان ورودی ها به یک فرآیند یا به عنوان خروجی های یک فرآیند مورد استفاده قرار گیرند. دارایی ها یا باید قابل لمس باشند (مانند سخت افزار سیستم های اطلاعاتی، زیرساختارهای شبکه) یا غیر قابل لمس باشند (مانند ثبت امتیازهای نرم افزاری، روابط قوی با فروشنده).

درمقابل، قابلیت ها ورودی ها را به خروجی های با ارزش تر تبدیل می نمایند. قابلیت ها شامل مهارت هایی مانند توانایی مدیریتی یا تکنیکی، یا فرآیند هایی مانند توسعه یا یکپارچه سازی سیستم ها می باشند. (۱)

دیدگاه مبتنی بر منابع به استراتژی

  • دیدگاه مبتنی بر منابع به استراتژی: همه منابع سازمان برای ایجاد ارزشی که منجر به مزیت رقابتی پایدار می شود مورد استفاده قرار می گیرند.
  • توجه به نقاط قوت و ضعف درون بنگاه برای دستیابی به مزیت رقابتی پایدار
  • تمرکز بر استفاده مؤثر از منابع سازمان
  • بارنی: منابعی که برای سازمان با ارزش باشند یعنی سازمان بتواند از طریق آنها از فرصت های محیط بهره برداری نماید یا تهدیدات محیطی را خنثی نماید همچنین کمیاب باشند و تقلید آن ها توسط رقبا دشوار باشد و جایگزینی نداشته باشند که بتوانند مزیت رقابتی حاصل از آن ها را خنثی نماید، قادرند برای سازمان مزیت رقابتی پایدار ایجاد نمایند. (۲)

چارچوب VRIO

در اینجا لازم است به چارچوب VRIO در جهت بررسی میزان ایجاد مزیت رقابتی پایدار توسط یک منبع برای سازمان اشاره نمود. چارچوب VRIO ابزاری برای تجزیه و تحلیل منابع و توانمندی‌های داخلی سازمان است تا تعیین شود که کدام ‌یک می تواند به عنوان مزیت رقابتی پایدار مورد تایید قرار گیرد.

تجزیه و تحلیل محیط خارجی از طریق ابزارهایی مانند ۵ نیروی پرتر، PEST انجام می گیرد و تجزیه و تحلیل محیط داخلی از طریق ابزارهایی مانند واکاوی زنجیره ارزش و ماتریس گروه مشاوران بوستون کمک شایانی به تعیین مزیت رقابتی سازمان می‌کند.

جی بی بارنی در سال ۱۹۹۱،  ۴ منبع درونی سازمان را برای تعیین مزیت رقابتی عنوان نمود. ارزشمندی، کمیابی، غیر قابل کپی برداری و جایگزین ناپذیری ۴ منبع معرفی شده توسط وی در مدل VRIN بود که در سال ۱۹۹۵ توسط خود وی با مدل VRIO جایگزین شد.

مدل VRIO  نماینده ۴ منبع  بر اساس پاسخهایی از ارزشمندی، کمیابی، هزینه تقلید و سوالاتی در مورد توانمندی سازمان از استخراج ارزش از منبع است. (۵)

عوامل تعیین کننده در دستیابی به عملکرد مؤثر

دستیابی به عملکرد مؤثر در هر مؤسسه اقتصادی مستلزم شناخت فعالیت ها و چگونگی انجام عملیات آن است که تحقق آن از راه تجزیه و تحلیل جریان گردش اطلاعات و بررسی ساختار فعالیت و سبک مدیریت مدیران مؤسسه امکان پذیر می باشد.

عامل تعیین کننده دیگر جهانی شدن بازار، از بین رفتن مرزها و سرعت حیرت انگیزی است که به یاری کاربرد تکنولوژی اطلاعات در تبادل اطلاعات تجاری در سطح جهان به وقوع پیوسته است. بنابراین هر مؤسسه ای که از جریان تبادل اطلاعات باز بماند، از رشد و پیشرفت نیز باز خواهد ماند.

مدیران به منظور مواجهه با محیط و تحقق اهداف سازمانی خود با مد نظر قرار دادن متغیرهای محیطی ضرورتا بایستی محیط را تحلیل، متغیرهای آن را شناسایی و تدابیر مناسب را در برخورد با آنها اتخاذ کنند. این امر مستلزم برخورداری از اطلاعات بهنگام درون سازمانی و برون سازمانی و نیز امکان بهره برداری بهینه از آنها می باشد. (۳)

نقش IS در سازمان

سیستم های اطلاعاتی می توانند به سازمان ها کمک کنند تا دامنه فعالیت خود را به دوردست ها توسعه دهند، کالا و خدمات جدید ارائه دهند، شغل ها و جریانات کار را تغییر شکل دهند و چه بسا که تغییرات مهمی را در نحوه سازماندهی کار و تجارت به وجود آورند و بدین صورت کارائی و بهره وری سازمان را اقزایش دهند. (۳)

انواع طبقه بندی منابع IS

پاول و همکارش منابع سیستم های اطلاعاتی را به سه طبقه تقسیم کردند:

  1. منابع انسانی، ۲٫ منابع تجاری و ۳٫ منابع تکنولوژی

برخی از بررسی ها منابع را به دو طبقه ی کلی یعنی ۱٫ دارایی های IS  (منابع بر مبنای تکنولوژی) و ۲٫ قابلیت های IS  (منابع بر مبنای سیستم ها) تقسیم نموده اند. (۱)

دارائی ها و قابلیت های IS

محققان پیشنهاد کرده اند که دارایی های IS  (مانند زیر ساختارها) آسان ترین منابع برای رقبا به منظور الگوبرداری نمودن از منابع شرکت های دیگر می باشد و لذا، آسیب پذیر ترین منبع به منظور ایجاد مزیت رقابتی پایدار برای شرکت می باشد.

در مقابل، دلیل کافی وجود دارد مبنی براینکه مزیت رقابتی شرکت اغلب به استقرار مناسب قابلیت ها و همچنین دارایی های شرکت بستگی دارد. نگرش های بیشتر به ویژگی های منابع به ایجاد مزیت رقابتی و پایداری در این مزیت رقابتی کمک خواهد کرد.

پاول و همکارانش نتیجه گرفتند که کاربردهای تکمیل کنندهIS  و  منابع انسانی منجر به عملکرد عالی شرکت می شود و بنجامین و همکارانش نتیجه گرفتند که عملکرد به این بستگی دارد که چگونه IS با منابع سازمانی، تکنیکی و تجاری ادغام می گردد. (۱)

دارائی ها IS

بیشتر بررسی ها مشخص کرده اند که برخی از اجزاء زیر ساختارهای  IS(مانند سخت افزار یا نرم افزارهای کامپیوتری با تولید انبوه)، سود استراتژیک ویژه ای را بعلت فراوان بودن منابع، راحتی در تقلید کردن و تغییرپذیری سریع، حاصل نمی نمایند.

علی رغم تلاش هایی که مبنی بر دیدگاه های غیر تقلیدی از زیرساختارهای IS صورت گرفته است، منبع زیرساختارهای IS ، بطور کلی بعنوان منبعی محسوب نمی شود که مزیت رقابتی پایداری را برای شرکت داشته باشد. (۱)

قابلیت های IS

قابلیت های شرکت به سه نوع تقسیم می شوند: ۱٫ داخل به خارج، ۲٫ خارج به داخل و ۳٫ پوشا. قابلیت های داخل به خارج در درون شرکت به منظور پاسخ به الزامات و فرصت های بازار استقرار می یابند و بر درون شرکت متمرکز می شوند ( مانند توسعه ی فناوری، کنترل های هزینه ای).

در مقابل، قابلیت های خارج به داخل، بیرون گرا هستند و بر پیش بینی الزامات بازار، ایجاد روابط پایدار با مشتری و درک رقبا متمرکز می شوند ( مانند واکنش های بازار، مدیریت روابط خارجی).

در نهایت، قابلیت های پوشا هستند که شامل تجزیه و تحلیل هم درونی و هم بیرونی می باشند که مستلزم این هستند که قابلیت های داخل به خارج و خارج به داخل را یکپارچه کنند (مانند مدیریت کردن شرکاء تجاری، برنامه ریزی و مدیریت سیستم های اطلاعاتی) (۱)

منابع داخل به خارج

روابط درونی که در شرکت مابین کارکرد IS با حوزه ها یا بخش های دیگر شرکت وجود دارد به پوشش دادن شکاف های سنتی که مابین کارکردها و بخش های شرکت وجودارد کمک می نماید و در نتیجه منجر به موقعیت رقابتی و عملکرد عالی شرکت می شود. (۱)

منابع خارج به داخل

منابع خارج به داخل نشان می دهند که چگونه شرکت توانایی مدیریت کردن روابط مابین وظایف IS و سهامداران خارج از شرکت را دارد.

مدیریت روابط خارجی این توانایی را دارد که با عرضه کنندگان به منظور توسعه سیستم ها و زیرساختارهای مناسبی که برای شرکت لازم می باشند در تعامل باشد، همچنین مدیریت روابط خارجی جهت مدیریت کردن روابط بین شرکاء برون سپاری و یا مدیریت کردن روابط مابین مشتری که با ارائه راه حل ها، پشتیبانی و یا خدمات به مشتری صورت می گیرد مورد استفاده قرار می گیرد. توانایی تعامل داشتن و مدیریت کردن این روابط، منبع مهم سازمانی می باشد که منجر به ایجاد مزیت رقابتی و عملکرد عالی شرکت خواهد شد. (۱)

عکس العمل های بازار

یکی از مواردی که در منابع خارج به داخل می توان از آن نام برد مورد عکس العمل های بازار است. عکس العمل های بازار، هم شامل مجموعه اطلاعات از منبع بیرونی به شرکت و هم شامل انتشار هوش تجاری شرکت در بین بخش های سازمانی می باشد که توانایی پاسخ به یاد گیری سازمانی را دارا هستند.

عکس العمل های بازار، شامل توانایی هایی می باشد که به منظور توسعه و مدیریت کردن پروژه ها با سرعت بالا صورت می گیرد و نسبت به تغییرات در شرایط بازار به سرعت واکنش نشان می دهد. دیدگاهی کلیدی از عکس العمل های بازار، انعطاف پذیری استراتژیک می باشد که به سازمان اجازه می دهد هنگامی که لازم باشد تغییر استراتژیک را برعهده بگیرد. (۱)

منابع پوشا

مدیریت تغییر و برنامه ریزی IS ، عبارت از قابلیتی است که به منظور طرح ریزی، مدیریت کردن و کاربرد مناسب استانداردها و معماری های تکنولوژی مورد استفاده قرار می گیرد و به پوشش دادن شکاف هایی که بین این بخش ها وجود دارد کمک می نماید.

دیدگاه های کلیدی مدیریت تغییر و برنامه ریزی IS ، شامل توانایی برای مدیریت کردن مؤثر که منجر به رشد و تغییر تکنولوژی می شود، قابلیت انتخاب سکوها (شامل استاندارد های نرم افزاری، شبکه و سخت افزار) که با این تغییرات وفق داده می شود و توانایی برای پیش بینی رشد و تغییرات در آینده می باشد. (۱)

مهارت های تکنیکی IS

مهارت های تکنیکی IS ، برآیندی از مهارت های تکنولوژی بهنگام و مناسب در رابطه با سیستم های سخت افزاری و نرم افزاری می باشند که توسط کارمندان IS  شرکت انجام می شود. مهارت های تکنیکی IS ، نه تنها شامل دانش تکنیکی رایج می باشند بلکه توانایی گسترش، استفاده و مدیریت کردن دانش را هم دارند.

بنابراین، این منبع بر روی مهارت های تکنیکی متمرکز می شود که پیشرفته و پیچیده می باشند و لذا جهت تقلید کردن مشکل و دشوار می باشند. اگرچه تغییرپذیری نسبی تمایلات شخصی IS/IT بالا می باشد ولی برخی از مهارت های IS مانند دارایی های دانشی سطح شرکت و مهارت های یکپارچه سازی شرکت، برای انتقال دادن اصلاً آسان نمی باشند و بنابراین این منابع، منبع مزیت رقابتی پایدار برای شرکت خواهند بود. (۱)

توسعه IS

توسعه IS ، اشاره به قابلیتی دارد که به منظور توسعه فناوری های جدید صورت می گیرد و همچنین سطحی کلی از چابکی فناوری ها و روندهایی که به شرکت اجازه می دهد که بسرعت مزیت پیشرفت های جدید را بدست بیاورند ارائه می دهد.

بنابراین، توسعهIS   آینده گرا می باشد. توسعه IS  شامل قابلیت هایی می باشد که با مدیریت کردن دوره عمر توسعه سیستم ها در ارتباط است یعنی توانایی پشتیبانی از مزیت رقابتی را دارد و لذا منجر به عملکرد عالی برای شرکت می شود. (۱)

عملیات اثربخش هزینه IS

عملیات اثربخش هزینه IS ، منبعی است که توانایی عملیات IS کارا و اثربخش را بطور مداوم برای شرکت فراهم می آورد. شرکت های با کارایی بیشتر، مزیت رقابتی بلند مدت را با استفاده از این قابلیت با کاهش دادن هزینه ها و بهبود موقعیت رهبری هزینه در صنایعشان، توسعه می دهند.

در زمینه فعالیت های IS ، توانایی برای جلوگیری از افزایش هزینه های ثابت، زمان از کار افتادگی غیر ضروری و خرابی سیستمی برای رسیدن به عملکرد عالی مهم می باشد. (۱)

نتیجه گیری

در انتها باید افزود که رویکرد مبتنی بر منابع شرکت تئوری پایه ای است که مقبولیت گسترده ای در زمینه های مدیریتی داشته است. رویکرد مبتنی بر منابع شرکت، ابزار مفیدی برای محققان است مبنی بر اینکه چگونه بخش های مختلف سازمانی بر عملکرد تأثیر می گذارند.

همچنین این رویکرد به محققان IS ، در تشخیص نقش سیستم های اطلاعاتی در داخل سازمان کمک می نماید. از دیدگاه رویکرد مبتنی بر منابع، قابلیت های IS بعنوان محرکی تعریف می شوند که موجب بهبود عملکرد سازمانی و در نتیجه ارتقاء موقعیت رقابتی سازمان می گردند.

این بررسی به این سؤال پاسخ داد که چگونه رویکرد مبتنی بر منابع، قابلیت های سیستم های اطلاعاتی را در بهبود عملکرد سازمانی بکار می گیرد. دیدگاه مبتنی بر منابع شرکت یک نظریه قوی است که در زمینه های مدیریتی دیگر پذیرفته شده است.

در حالی که این دیدگاه در تحقیقات IS چندین بار مورد استفاده قرار گرفته است اما هیچ تلاش جامعی برای توصیف و یا دفاع از استفاده از آن در یک زمینه IS وجود ندارد. دیدگاه مبتنی بر منابع شرکت یک ابزار مفید برای محققان است تا درک کنند که آیا و چگونه بخش های خاصی از شرکت بر کلیت شرکت تاثیر می گذارند.

بسیاری از بخش ها به طور گسترده مورد تحقیق قرار گرفته اند. به عنوان مثال، مارک ها، پتنت ها، شیوه های توسعه محصول، قابلیت های مدیریت دانش و مانند آنها در رشته های مدیریتی مورد بررسی گسترده قرار گرفته اند.

RBV راه را برای محققان IS فراهم می سازد تا نقش سیستم اطلاعاتی درون شرکت را درک کنند. هنگامی که نقش منابع IS مورد بررسی قرار گرفته و تعریف شد، می توان آن را با شرایط مشابه با نقش های دیگر منابع شرکت مقایسه کرد تا در نهایت یک درک یکپارچه از مزیت رقابت درازمدت شرکت را تشکیل دهد.

دیدگاه مبتنی بر منابع تمایز بین فناوری اطلاعات و سیستم های اطلاعاتی را ایجاد می کند. دیدگاه سابق مبتنی بر دارایی است، در حالی که دیدگاه اخیر شامل مخلوطی از دارایی ها و قابلیت های ایجاد شده در حول استفاده مولد از فناوری اطلاعات است.

استدلال این است که RBV، از طریق تمرکز بر ویژگی ها و شناخت اهمیت مکمل بودن منابع، نقش برجسته ای را برای سیستم های اطلاعاتی در زمینه رقابت پایدار ایجاد می کند و امید این است که بحث ها، مسائل و ایده های مطرح شده علاقه به تحقیقات RBV را در زمینه سیستم های اطلاعاتی تشویق کند. (۴) (رفرنس)

در مقاله رویکرد مبتنی برمنابع به سیستم های اطلاعاتی به بررسی این رویکرد و کاربرد ها و مشخصه های آن پرداختیم.

منابع:

  1. شعبان الهی، داود خسروانجم، مرتضی نبی میبدی؛ بررسی دیدگاه مبتنی بر منابع و چالش های آن در بکارگیری قابلیت های سیستم های اطلاعاتی؛ چهارمین کنفرانس ملی مدیریت تکنولوژی ایران.
  2. سید محمد زرگر؛ مدیریت استراتزیک در سازمان های مادر.
  3. غلامعلی طبرسا، نیما گیلانی؛ تبیین رابطه سیستم های اطلاعاتی (IS) و فرآیند تصمیم گیری مدیران میانی نظام بانکداری خصوصی (مطالعه موردی بانک سامان)؛ دو ماهنامه علمی-پژوهشی دانشور، رفتار، مدیریت و پیشرفت دانشگاه شاهد، سال هجدهم، شماره ۲-۴۷، تیر ۱۳۹۰٫
  4. Wade, Michael, John Hulland; THE RESOURCE-BASED VIEW AND INFORMATION SYSTEMS RESEARCH: REVIEW, EXTENSION, AND SUGGESTIONS FOR FUTURE RESEARCH; MIS Quarterly Vol. 28 No. 1, pp. 107-142/March 2004.
  5. Barney, J. B. (1995). Looking Inside for Competitive Advantage. Academy of Management Executive, Vol. 9, Issue 4, pp. 49-61.
اشتراک گذاری
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

4 − دو =

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.